Keneler yoluyla bulasan birçok hastalik mevcut olup, tüm dünyada gözlenir. Ancak, kendinizi ve ailenizi korumak için uygulabileceginiz önlemler bulunmaktadir.

Keneler Nasil Taninir ve Nerelerde Bulunur?

Keneler otlak, çalilik ve kirsal alanlarda yasayan küçük oval sekilli, 6-8 bacakli, uçamayan, siçrayamayan hayvanlardir. Hayvan ve insanlarin kanlarini emerek beslenirler ve bu sayede
hastaliklari insanlara bulastirabilirler.

Ülkemiz kenelerin yasamalari için cografi açidan oldukça uygun bir yapiya sahiptir. Türlere göre degismekle beraber kenelerin, küçük kemiricilerden, yaban hayvanlarindan evcil memeli
hayvanlara ve özellikle kuslara devekuslarina kadar genis bir konakçi listesi mevcuttur.

Kenelerin bazi türleri ve gelisim dönemleri gözle görülemeyecek kadar küçük olabilir; ancak, kenelerin tümü, kanla beslenebilecekleri hayvan ve bazen de insanlarin arayisi içerisindedir.
Türlerine göre, keneler, farkli alanlarda ve özellikle ormanlik alanlarin yakinlarinda bulunur. Kene bulasik alanlardan yürürken veya çaliliklar gibi bulasik bitkilere (sözgelimi, dökülmüs yapraklar )
sürtünürken keneler ile karsi karsiya kalinabilir. Keneler, memeli hayvanlar ve kuslardan beslendiginden, bu hayvanlar, kenelerin ve tasidiklari hastalik etkenlerinin varliginin
sürdürülmesinde önemli rol oynamaktadir.
 

Kene Isirmalarindan Korunma

Bu nedenle kene mücadelesi önemlidir, fakat oldukça da zordur.

1. Insanlar kenelerden uzak tutulabilir ise bulas önlenebilir. Bu nedenle de mümkün oldugu kadar kenelerin bulundugu alanlardan kaçinmak gerekir.

2. Kenelerin yogun olabilecegi çali, çirpi ve gür ot bulunan alanlardan uzak durulmali, bu gibi alanlara çiplak ayak yada kisa giysiler ile gidilmemelidir.
3. Bu alanlara av yada görev geregi gidenlerin lastik çizme giymeleri, pantolonlarinin paçalarini çorap içine almalari,
4. Görevi nedeni ile risk grubunda yer alan kisilerin hayvan ve hasta insanlarin kan ve vücut sivilarindan korunmak için mutlaka eldiven, önlük, gözlük, maske v.b. giymeleri gerekmektedir.
5. Gerek insanlari gerekse hayvanlari kenelerden korumak için hasere kovucu ilaçlar (repellent) olarak bilinen böcek kaçiranlar dikkatli bir sekilde kullanilabilir. (Bunlar sivi, losyon, krem, kati
yag veya aerosol seklinde hazirlanan maddeler olup, cilde sürülerek veya elbiselere emdirilerek uygulanabilmektedir.)
6. Hasere kovucular hayvanlarin bas veya bacaklarina da uygulanabilir; ayrica bu maddelerin emdirildigi plâstik seritler, hayvanlarin kulaklarina veya boynuzlarina takilabilir.
7. Kenelerin bulundugu alanlara gidildigi zaman vücut belli araliklarla kene için aranmalidir.
8. Vücuda yapismis keneler uygun bir sekilde kene ezilmeden, agizdan veya basindan tutularak bir cimbiz veya pens yardimiyla saga sola oynatarak alinmalidir. Isirilan yer alkolle temizlenmelidir.
Mümkünse kenenin tani için alkolde saklanmasi uygun olur.

Kimler Risk Altindadir?

Hastalik genellikle meslek hastaligi seklinde karsimiza çikar.

• Tarim ve hayvancilikla ugrasanlar
• Veteriner hekimler ve diger yardimci saglik personeli
• Kasaplar
• Mezbaha çalisanlari
• Saglik personeli özellikle risk gurubudur.
• Kamp ve piknik yapanlar, askerler ve korunmasiz olarak yesil alanlarda bulunanlar da risk altindadir.
Keneler ile bulasik Olan Bölgelere Girmekten Kaçinin. Yerel saglik birimleri, parklar ve yerel saglik kuruluslarindan,fazla bulundugu yerlere iliskin bilgi alabilirsiniz. Keneler ile bulasik bir
bölgede bulunmaniz halinde, yolun ortasindan yürüyün ve bitkilere degmekten kaçinin.

Açik Renkli Giysiler Giyin. Böylelikle, giysilerinizin üzerindeki keneleri kolaylikla fark edebilirsiniz. Paçalarinizi çoraplarinizin içine sokarak, kenelerin pantolon paçalarinizdan içeri
girmesini önleyin. Bazi keneler ayakkabilarin ve hatta çoraplarin içine girebilir. Ayak ve topuklarinizi kene varligi yönünden kontrol edin.
 

Günlük Kene Kontrolü Yapin.

Riskli bölgelerde disariya çiktiktan sonra, kendi bahçenize dahi çikmis olsaniz, vücudunuzu
kene varligi yönünden kontrol edin. Kene ile bulasik olabilecek bölgelerden döndükten sonra, tüm
vücudunuzu olasi kene varligi yönünden kontrol edin. El veya boy aynasi kullanarak, vücudunuzun
her yerini gözden geçirin ve gördügünüz keneleri vücudunuzdan uzaklastirin. Kene varligi
yönünden, kendinizde ve çocuklarinizda, özellikle asagida siralanan vücut bölgelerini kontrol edin:

• Koltuk alti
• Kulak içi ve çevresi
• Göbek deliginin içi
• Dizlerin arkasi
• Saç ve killi bölgelerin içi ve çevresi
• Bacak arasi
• Bel çevresi
Çocuklarinizi Kontrol Edin. Kenelerin bulunabilecegi bölgelerden döndügünüzde, çocuklarinizin saçlarini ve yukarida siralanan bölgelerini kontrol edin. Çocugunuzun vücudunda buldugunuz
keneleri uzaklastirin.

Giysilerinizi ve Ev Hayvanlarinizi Kene Varligi Yönünden Kontrol Edin. Keneler, ev içerisine giysiler ve ev hayvanlari yoluyla tasinabilir. Her ikisi de dikkatlice kontrol edilmeli ve kene
bulunmasi halinde uzaklastirilmalidir. Giysilerin, yüksek isidaki bir kurutucuda tutulmasi etkin sekilde keneleri öldürür.

Kenelerin Güvenli Bir Sekilde Uzaklastirilmasi


Kenelerin, deriye tutunmalarindan sonra, kisa bir süre içerisinde vücuttan uzaklastirilmalari, kene yoluyla bulasabilecek hastaliklarin bulasmasi olasiligini azaltir.

Hayvanlardan ve insanlardan keneleri güvenli bir sekilde uzaklastirabilmek için asagida siralanan önerileri yerine getirin.

• Uzaklastirma islemi için ince uçlu cimbiz kullanin ve kenenin vücut sivilariyla olasi temasi
önlemek için eldiven giyin.
• Keneyi, deriye yakin oldugu bölgeden kavrayin. Agiz parçalarinin kopmasina ve deri içerisinde kalmasina neden olabileceginden, keneyi bükmeyin ve sarsmayin.
• Yavasça ve nazik bir sekilde, keneyi, tüm vücut parçalari vücuttan uzaklastirilincaya dek, düz olarak çekin.
• Kenenin uzaklastirilmasindan sonra, ellerinizi su ve sabunla (veya sabun bulunmamasi
halinde, alkol içeren el temizleyicileri ile) yikayin. Kenenin siridigi bölgeyi, iyot çözeltisi gibi bir antiseptikle, alkolle veya deterjanli su ile temizleyin.
• Kizariklik ve ates gibi hastalik bulgulari yönünden temkinli olun; böylesi bulgular gözlenmesi halinde hekime basvurun.

KENELERIN KONTROLÜ VE KORUNMA


Kene yoluyla bulasan hastaliklar tüm dünyada gözlenir. Ancak, kendinizi ve ailenizi korumak için uygulanabilecek önlemler bulunmaktadir.

Kirim Kongo Kanamali Atesi hastaligina neden olan virus, birçok evcil ve yabani hayvani enfekte etmekte ve hastalik bu hayvanlarda hafif seyretmektedir. Birçok kus
virusa karsi dirençli iken, virusun yayilmasinda önemli rol oynarlar. Hayvanlardaki hastalik enfekte kenelerin isirmasi ile baslamaktadir.

Kirim Kongo Kanamali Atesi hastaliginin bulasmasinda baslica Hyalomma soyuna ait keneler rol almakla birlikte, 30 kene türünün bu hastaligi bulastirabilecegi
bildirilmektedir. Virus kenelerde, transovaryal ve transstadial nakille idame olur; keneler arasinda veneral olarak bulasmanin oldugu da bildirilmektedir. Henüz ergin olmamis
Hyalomma soyuna ait keneler, küçük omurgalilardan kan emerken viruslari alir, gelisme evrelerinde muhafaza eder. Keneler, insan veya hayvanlardan kan emerken viruslari da
bulastirirlar.

Küçük omurgalilar ve özellikle yerde beslenen kuslar, keneleri enfekte eden en önemli konak grubunu olusturmaktadir. Yani küçük memeliler virusu tasimaktadir. Keneler biyolojik gelisimlerinin degisik safhalarinda bu canlilardan kan emmektedirler.

Asagidaki semada Kirim Kongo Kanamali Atesi hastaligina neden olan virusun yasam döngüsü görülmektedir.

Bu döngü içerisine insan tesadüfi olarak girmekte ve eger hastaligi tasiyan bir kene ile karsilasir ise virusu almaktadir.

Hyalomma soyuna ait keneler ülkemizin de içinde bulundugu çok genis bir cografik alanda yerlesmislerdir. Ülkemiz kenelerin yasamalari için cografi açidan oldukça uygun bir
yapiya sahiptir. Türlere göre degismekle beraber kenelerin, küçük kemiricilerden, yaban hayvanlarindan evcil memeli hayvanlara ve kuslara kadar genis bir konakçi çesitliligi
mevcuttur.

Hastalik daha çok hayvancilikla ugrasanlarda, veteriner hekimlerde, mezbaha çalisanlarinda ve kirsal alanda yasayanlarda görülebilmektedir. Enfekte hayvanlarin kan
ve dokulari ile temas sonucu da bulasma olabilmektedir.

Kenelerden Korunmak Için Yapilmasi Gerekenler!

• Keneler uçmaz, siçramaz. Agaçtan üzerinize düsme ihtimali zayiftir. Yani kene yerdedir. Bu nedenle uzun otlarin, çimlerin ve çaliliklarin bulundugu yerlerde dolasmayin.
• Kenelerin yasama alanlarinda bulunabilecek kisiler (hayvancilikla ugrasanlar, mezbaha çalisanlari vb) repellent olarak bilinen böcek kaçirici ilaçlari vücutlarina sürerek veya elbiselerine emdirerek kullanabilirler,

• Açik renk kiyafetler giyin ki, üzerinize herhangi bir kene geldiginde görebilesiniz.
• Açik araziye çiktiginizda ya da piknige gittiginizde, bacaklari kapatan kiyafetler tercih edip uzun kollu giyininiz; pantolonunuzu çoraplarin içine sokunuz. Kapali ayakkabi giyiniz.
• Eve döndügünüzde kendinizi, çocuklarinizi hatta evde beslediginiz hayvanlarinizi kene yönünden kontrol ediniz. Kene kan emerken aci vermez. Bu nedenle var ise sizin bulmaniz gerekir.
• Hayvanlarinizi nasil kenelerden koruyacaginiz konusunda veteriner hekiminizle görüsünüz. Eger Üzerinizde Kene Bulduysaniz!!

• Sakin olunuz.
• Bu noktada önemli olan keneyi uygun bir sekilde uzaklastirmaktir.
• Keneyi çikarmak için cimbiz benzeri bir alet bulun.

• Keneyi tam olarak deriye en yakin noktadan kavrayin. Bu nokta kenenin agiz parçalarina karsilik gelir.
• Cimbizi yavasça yukari dogru çekin.
• Bu çekme esnasinda keneyi ezip parçalamayin. Çünkü kenenin vücudunda bulunan sivida virus olabilir!
• Keneyi vücuttan uzaklastirmak için alkol, kolonya, oje, aseton, gaz, petrol ürünleri ve benzeri kullanmayin!
Bu maddeleri kullanirsaniz virusu alma riskiniz artar. Çünkü kene refleks olarak tükürügünü birakabilir.

• Keneyi çikarma esnasinda agiz parçasi kopabilir. Ancak bu parça herhangi bir sivi içermediginden büyük ihtimalle zararsizdir.
• Keneyi uzaklastiriktan sonra bölgeyi temizleyip sabunlu su ile yikayin.
• Daha sonra en yakin saglik kurulusuna basvurun! Unutmayin! Kirim-Kongo Kanamali Atesi olarak bilinen hastalik ölümlere neden olmaktadir. 

Bu bilgiler sadece sağlık hakkında daha geniş ve doğru bilgilenmenizi amaçlar. Sağlık probleminiz olduğunu fark eder etmez kendi kendinizi tedavi etmeye çalışmak yerine lütfen gecikmeden doktorunuza başvurunuz!